Soms is beginnen het allermoeilijkste deel van een project. Je blijft maar uitstellen. Eigenlijk is het vreemd: je hebt er toch heel veel zin in? Waarom begin je dan niet gewoon? Waarom zijn andere klusjes altijd belangrijker? In dit stappenplan helpen we je over de drempel.

Op een dag neem je je voor om iets nieuws te gaan doen. Je wilt eindelijk gaan werken aan dat project waar je al zo lang van droomt. Je wrijft je in je handen als je denkt aan het resultaat van je arbeid. Je gaat iets moois maken, iets bijzonders.
Maar de uren glippen door je vingers zonder dat je begint. Je doet een paar klusjes. Je belt of mailt die kennis die al zo lang op antwoord wacht. Je doet nog wat klusjes. Sommige daarvan moesten al een tijd gebeuren. Toch ben je maar half tevreden met je werk, want eigenlijk wilde je toch beginnen aan je project? Je raakt gefrustreerd, maakt jezelf verwijten. En je project raakt alleen maar verder uit zicht.
 

Procrastinatie

Wees gerust: het ligt niet aan jou. Dit uitstelgedrag heet in jargon “procrastinatie”; heel veel mensen procrastineren vroeger of later in hun leven. Onder studenten is “studie-ontwijkend gedrag” een plaag waar bijna niemand aan ontkomt. Veel psychologen doen onderzoek naar procrastinatie, vanuit verschillende invalshoeken. Geen wonder dus dat er een hoop verschillende analyses van het probleem zijn, en veel verschillende oplossingen. Als je meer wilt weten, vind je onderaan dit artikel een paar links; wij gaan nu kijken naar een bepaalde uitleg die de deur opent naar erg praktische oplossingen.
 

Illusie

Een belangrijke verklaring voor uitstelgedrag is de neiging van onze geest om dingen te willen houden zoals ze zijn. De geest wil liever geen risico’s nemen. En als je iets gaat doen dat belangrijk voor je is, iets waarin je gelooft, dan staat er heel veel op het spel. Stel dat je faalt. Je project is moeilijker dan gedacht, of het resultaat is niet wat je ervan gehoopt had. Misschien moet je dan concluderen dat je dromen over dat project een illusie waren. Misschien moet je concluderen dat je niet over de talenten beschikt die je dacht te hebben. Misschien moet je een belangrijk deel van jezelf opgeven.
 

Rem

Onze geest beschermt ons tegen dit soort teleurstellingen door ons te laten vasthouden aan wat we hebben en wie we zijn. We zijn weliswaar niet supergelukkig, maar zeker ook niet ongelukkig. We hebben dus veel te verliezen als we ons in zo’n project storten. Een droom is fijn, maar het opgeven van een droom doet pijn. Daarom trapt de geest op de rem: onwillekeurig gaan we allerlei andere dingen doen dan ons project, ook al denken we dat we er zin in hebben en er klaar voor zijn.
 

Kleine stapjes

Hoe kun je nu aan die bescherming ontkomen en toch beginnen aan je project? De eerste stap die je kunt proberen is verbluffend simpel. Stap 1: hak je project in kleine stukjes en spreek met jezelf af dat je vandaag alleen het allereerste stukje doet. Wil je een boek schrijven? Spreek met jezelf af dat je alleen de eerste zin schrijft, of zelfs alleen maar een woord, en dan verder kijkt. Als je de foto’s van de afgelopen 15 jaar wilt inplakken, begin dan met één foto. Op deze manier neemt je geest je project waar als veel minder bedreigend. Aan die eerste stap zijn geen grote kwesties als dromen of falen opgehangen. Je tempert je verwachtingen van het project, voor nu althans.
 
In de meeste gevallen zul je merken dat je na dat allereerste stukje de smaak te pakken hebt. Je kunt dan gewoon doorgaan tot je geen zin meer hebt, of tot je geen tijd meer hebt. Let op: de volgende keer dat je aan je project gaat werken, zul je opnieuw je verwachtingen moeten temperen. Hak opnieuw je project in stukken en doe alleen het allereerste stukje.

Waarde

Misschien werkt stap 1 niet voor jou: je blijft uitstellen. Misschien voel je een zekere angst om te falen, of kun je juist de grootse verwachtingen niet loslaten. Dan is het tijd om zwaarder geschut in stelling te brengen. Stap 2: bedenk waarom je het project wilt uitvoeren. Welke waarden wil je realiseren? Welke doelen streef je na? Stel voor jezelf vast dat deze waarden bij jou horen, dat ze altijd belangrijk voor je zijn. Committeer je aan deze waarden, zeg bij jezelf: dit is wat ik wil bereiken, dit is mijn doel.
 

Boos

Nu je voor jezelf duidelijk hebt gemaakt waarom je je project wilt doen, en dat het belangrijke doelen in zich draagt, kun je verder met stap 3: probeer voor jezelf duidelijk te krijgen welke gevoelens je project met zich meebrengt. Wat voel je wanneer je in gedachten ermee begint? Grote kans dat er iets zal zijn als angst om te falen. Stap 4: probeer deze gevoelens te accepteren. Hoe doe je dat? Ten eerste moet je niet boos zijn op jezelf dat je deze gevoelens hebt. Ten tweede kun je tegen jezelf zeggen, al dan niet hardop: ‘Er is nu angst om te falen.’ Ten derde kun je je bedenken dat dit gevoel niet permanent is. Het zal weer verdwijnen. Je hoeft er dus niet tegen te vechten. Laat het er zijn.
 

Risico’s

Nu kun je stap 5 proberen te zetten. Kijk nog eens naar de doelen die je in stap 2 hebt gesteld. Die maken we deel uit van jou: ze zijn er altijd. De waarden die je nastreeft zijn altijd belangrijk voor je. Kijk vervolgens nog eens naar de gevoelens die je tegenhouden. Je hebt ze geaccepteerd, ze mogen er zijn, maar je weet ook dat ze weer weg zullen gaan. Jij bent die gevoelens niet, ze zijn in jou, voor even. Vanuit dit bewustzijn kun je besluiten je gevoelens op afstand te plaatsen, je er niet mee te identificeren. Je kunt tegen jezelf zeggen: ‘Ik accepteer mijn gevoelens van angst om te falen. Ik accepteer dat mijn project emotionele risico’s in zich draagt, want mijn doelen en waarden zijn altijd belangrijk voor mij.”
 
Als je stappen 2 tot en met 5 uitvoert met heldere geest en sterke aanwezigheid, kun je daarna als het goed is beginnen met je project. Niet iedereen beschikt echter uit zichzelf over een voldoende sterke aanwezigheid. Om die aanwezigheid, het bewustzijn van je eigen geest, aan te kweken, kun je regelmatig mediteren. Voor sommige mensen helpt het bovendien om een dagboek bij te houden om te reflecteren op hun gevoelens.
De Padvinderij kan je helpen om je aandacht te ontwikkelen. Kijk op onze pagina over meditatie en kom naar een meditatiecursus.


Sjoerd van der Linden

Ik ben Sjoerd van der Linden en De Padvinderij mindfulness is mijn uitvalsbasis om mindfulness en levenskunst uit te dragen.

%d bloggers liken dit: